Het is weer mei! En dat betekent niet alleen dat de natuur op haar mooist is, maar ook dat er weer eindexamens worden afgenomen. Van de natuur word ik blij, van de eindexamens steeds minder. De media staan er bol van. Op zichzelf is dat prima: het eindexamen is een belangrijk moment in de levens van onze jongeren, en er hangt nog altijd veel vanaf. Daar gaat het me dan ook niet om. Wat ik zorgelijk vind, is de ad-hoc-hulp die uit alle hoeken en gaten komt. Net als bij de eindtoets in groep 8 is er steeds meer sprake van op het allerlaatst nog tegen hoge kosten voorbereid worden op het examen. Er zijn nu in de examenperiode online lessen over de meest ingewikkelde zaken, waar je misschien op de valreep nog iets aan hebt. Er moet gerepareerd worden. En het helpt, en dat is dan natuurlijk mooi…… Ja?

Hoe mooi is dat eigenlijk? En wat zegt het over de examens? En over het onderwijs? Vindt de voorbereiding op het examen vooral op het allerlaatst plaats? We zien dit ook bij groepen leerlingen die dankzij lente- en zomerscholen toch nog overgaan. Er bestaat een complete neven-industrie bij het onderwijs. Het onderwijs zelf bereidt blijkbaar niet goed voor op de examens en daarom doet de buitenwereld dat.
Of is het andersom? Past het examen niet meer bij het onderwijs? Natuurlijk is dat het antwoord. We hebben het er al jaren over: eigentijds, toekomstgericht onderwijs vraagt om een andere evaluatie dan die van het traditionele eindexamen. Dat eigentijdse, toekomstgerichte onderwijs zien we langzaam maar heel zeker opbloeien. Ik pleit ervoor om haast te maken met het denken over een betere manier om vast te stellen wat leerlingen in huis hebben voor het vervolg van hun ontwikkeling. Het plusdocument was zo’n mooi begin: dit ben ik, dit heb ik gedaan, dit ben ik waard! Alleen gaat dit uitsluitend over de extra’s (wanneer is iets eigenlijk extra?). Het is niet eenvoudig om dit in ons land, dat terecht zo lang trots kon zijn op de examensystematiek, goed op een nieuwe manier uit te werken, maar het is nu wel echt tijd. Van docenten kan niet lang meer gevraagd worden om in deze spagaat te blijven. De uitkomsten van Curriculum.nu zullen vanzelfsprekend tot aanpassing leiden. De evaluaties kunnen dan weer gewoon het logische gevolg worden van het doorlopen onderwijs. Want zo hoort dat. En trouwens, veel scholen zijn er allang mee begonnen. Breng in je school het gesprek hierover op gang, volg de discussies over formatief evalueren. Dan komt er hopelijk een moment waarop repareren niet meer gewoon is.